Stille wijziging: geen cultuurhistorische status meer voor Sprookjesbos Efteling
Vandaag, 15.34 uur
FOTO'S Het Sprookjesbos van de Efteling wordt niet langer aangeduid als een gebied met cultuurhistorische waarde binnen de provincie Noord-Brabant. Op de huidige versie van de provinciale Cultuurhistorische Waardenkaart ontbreekt het gebied volledig, terwijl het in eerdere documenten nog expliciet werd aangemerkt als cultuurhistorisch waardevol.
Dat blijkt uit een vergelijking tussen het vorige bestemmingsplan van de Efteling en de provinciale Cultuurhistorische Waardenkaart, die in 2025 werd herzien. Op de oude kaart was het volledige Sprookjesbos met een rode contour gemarkeerd als cultuurhistorisch waardevol gebied, net als het Carrouselpaleis, restaurant Het Witte Paard en het originele gedeelte van het Anton Pieckplein.
Op de huidige kaart is die aanduiding verdwenen. De aangrenzende Loonse en Drunense Duinen hebben de status nog wel. In het vorige bestemmingsplan, uit 2013, werd uitgebreid stilgestaan bij de cultuurhistorische betekenis van de Efteling. Daarin stond dat zich binnen het plangebied "cultuurhistorisch waardevolle gebouwen" bevinden.
Stedenbouwkundige waarde
"Het gaat hier om de bouwwerken in het Sprookjesbos", viel te lezen. Ook werd vermeld dat aan het Sprookjesbos een "zeer hoge historisch stedenbouwkundige waarde" was toegekend. De waardering was gebaseerd op criteria als wetenschappelijke en cultuurhistorische betekenis, schoonheid en ouderdom.
Het Sprookjesbos opende in 1952 met tien sprookjes, ontworpen door Anton Pieck en technisch uitgewerkt door Peter Reijnders. In het bestemmingsplan werd het gebied expliciet genoemd als onderdeel van het cultuurhistorisch waardevolle landschap van de Efteling.
Cultuurhistorisch landschap
Verder werd het attractiepark zelf aangeduid "als cultuurhistorisch landschap Loonse en Drunense Duinen". Wanneer de status precies van de provinciale kaart is verdwenen, is niet duidelijk. Op de online beschikbare herziening van 2025 ontbreekt de markering in ieder geval volledig.
De wijziging is opvallend omdat de Efteling en de gemeente Loon op Zand eerder dit jaar nog een erfgoedconvenant ondertekenden. Daarbij spraken beide partijen af nauwer samen te werken op het gebied van behoud, bescherming en ontwikkeling van erfgoed. Efteling-directeur Fons Jurgens omschreef de Efteling toen als "levend erfgoed".
Signaalfunctie
De provinciale Cultuurhistorische Waardenkaart geeft geen directe juridische bescherming, maar fungeert wel als belangrijk beleidsinstrument. De kaart wordt gebruikt als onderlegger bij ruimtelijke plannen en kan een signaalfunctie hebben voor gemeenten en de provincie.
Door het verdwijnen van een gebied van die kaart neemt de beleidsmatige aandacht voor de aanwezige cultuurhistorische waarden af. Binnen de Efteling zijn momenteel geen rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten of beschermde stads- of dorpsgezichten aanwezig. Daardoor blijft er voor het Sprookjesbos geen formele monumentale bescherming over.
Chinese Nachtegaal
De Efteling heeft de afgelopen jaren meermaals historische sprookjes gesloopt, om ze vervolgens weer opnieuw op te bouwen. Dat gebeurde bij Roodkapje uit 1960, Vrouw Holle uit 1945 en Hans en Grietje uit 1955. Verder gaat het paleis van De Chinese Nachtegaal uit 1999 binnenkort tegen de vlakte. Dat gebouw keert niet terug.
Oude Cultuurhistorische Waardenkaart
Huidige Cultuurhistorische Waardenkaart
Efteling werkt aan eigen innovatiestudio met opvallende naam
27-05-2026, 17.56 uur
