Documentaire over tragische ondergang Hennie van der Most: tv-recensenten zijn lovend

Vandaag, 21.20 uur

VIDEO Tv-recensenten raken niet uitgepraat over de documentaire Pretpark Hennie, die gisteravond op tv was. De film brengt de tragische ondergang van het Rotterdamse attractiepark van Hennie van der Most op komische én ontroerende wijze in beeld. Het eindresultaat heeft indruk gemaakt op tv-critici van onder meer de Volkskrant, Het Parool, De Telegraaf en Trouw. "Misschien wel de meest fascinerende documentaire van de afgelopen vijf jaar", klinkt het.

De productie van filmmaker Max Ploeg was woensdagavond voor het eerst op televisie te zien bij BNNVARA. Dat leverde volgens het Nationaal Media Onderzoek 321.000 kijkers op, een prima score voor NPO 2. De uitzending maakte veel los bij tv-recensenten, blijkt nu de recensies binnen zijn. In vrijwel alle besprekingen staat dezelfde vraag centraal: hoe kon het gigantische pretparkproject van de bekende ondernemer zo ontsporen?

ZIE OOK
Ondernemer Hennie van der Most (76) is failliet: beslag op villa na pretparkdebacle in Rotterdam

In Trouw noemt columnist Maaike Bos de timing "perfect, voor een klassiek drama". De documentaire werd namelijk uitgezonden op dezelfde dag dat meerdere bedrijven van Van der Most failliet werden verklaard. Bos concludeert dat Rivoli Rotterdam zijn "Waterloo" is geworden. Ze schetst hoe regisseur Ploeg de ondernemer een jaar lang volgt in aanloop naar de geplande opening van het park.

Leeg schommelschip
Vooral de eerste scènes maakten indruk op haar. Zo zit Van der Most in een leeg schommelschip terwijl geluiden van achtbanen en schreeuwende bezoekers te horen zijn. "In zijn hoofd is het park al af", concludeert Bos. De recensent wijst ook op details die volgens haar veel zeggen over de ondernemer. Zo past hij bouwtekeningen aan met Tipp-Ex en pen, wijst hij een nieuwe ingang aan met losse bakstenen en laat hij zich thuis masseren terwijl twee Aziatische vrouwen voor hem koken.

Bos schrijft dat de "roofdierenblik" van vroeger verdwenen is. Volgens haar laat de film goed zien hoe Van der Most jarenlang succesvol was met het herbestemmen van leegstaande gebouwen, maar inmiddels vastloopt in Rotterdam. Ze citeert een raadslid dat opmerkt: "Soms zijn mensen hun tijd ver vooruit. En soms haalt de tijd mensen in."

Niks voor dames
Ook de privésituatie van Van der Most komt aan bod. Bos noemt een scène met dochter Rosalie "extra verdrietig". Zij vertelt haar vader dat hij er vroeger nooit was voor het gezin. Wanneer Van der Most reageert dat ijzer en staal nou eenmaal "niks voor dames" zijn, vergelijkt Bos het uiteindelijke lot van de ondernemer met de Griekse mythe van Icarus.

Metro-recensent Erik Jonk spreekt van een documentaire die hij "soms vol verbazing" bekeek. Hij vraagt zich hardop af of sprake was van grootheidswaanzin, maar benadrukt tegelijk dat Van der Most oprecht geloofde in zijn droom om Rotterdam een pretpark te geven.

Buikpijn
Jonk haalt vernietigende uitspraken uit de film aan. Zo oordeelt een raadslid over het project: "Het was niks en het wordt niks." Een ander merkt op na een bezoek aan het park: "Normaal gesproken kom ik met een goed gevoel uit een pretpark, nu met buikpijn."

Tegelijkertijd toont de Metro-journalist begrip voor de ondernemer. Hij noemt Van der Most een selfmade multimiljonair zonder diploma's, die "altijd weer kansen ziet als anderen denken dat er alleen nog maar problemen zijn". Ook prijst hij de manier waarop Van der Most werkte met mensen die hij zelf omschreef als "mensen met een smetje".

Unieke mislukking
De schrijver noemt het uiteindelijke resultaat een "unieke mislukking". Wel heeft hij kritiek op de documentaire zelf. Volgens Jonk ontbreekt het echte slotstuk, omdat de executieveiling van het park niet meer in de uitzending verwerkt is. "Tijd genoeg om dat nog in de uitzending te krijgen, zou je zeggen." Metro geeft de productie uiteindelijk een 3,5 uit 5.

Bij Het Parool omschrijft journalist Roelf Jan Duin Pretpark Hennie een "prachtig portret van een rasoptimist die aan hoogmoed ten onder gaat". Volgens hem voelt de kijker al vroeg aan dat het project kansloos is, terwijl Van der Most zelf blijft geloven dat alles goedkomt.

Frikandellen
Duin constateert dat Van der Most waarschuwingen van personeel negeert en zich verliest in details, zoals de manier waarop frikandellen geserveerd moeten worden. Een scène op Van der Mosts 75e verjaardag bestempelt hij als het hoogtepunt van de film. Daar eet de ondernemer een taartje terwijl duidelijk is dat zijn pretpark nooit open zal gaan. "Schuldeisers hangen aan de telefoon, hij moet zijn personeel ontslaan, zijn kleinkinderen zullen nooit in het reuzenrad zitten."

Ook de Volkskrant is enthousiast. Tv-recensent Yasmina Aboutaleb schrijft dat de kijker al snel begrijpt dat Rivoli nooit open zal gaan, "maar Hennie van der Most dagdroomt door". Ze legt uit hoe medewerkers voortdurend improviseren met tweede- en derdehandsmaterialen. "Zo werd honderd jaar geleden gebouwd", zegt een attractiebouwer in de documentaire. Op een normale bouwplaats krijg je volgens hem wél duidelijke instructies.

Mistroostige beelden
Aboutaleb besteedt opvallend veel aandacht aan de sfeerbeelden uit de film. Ze noemt de combinatie van mistroostige beelden van het lege park met geluiden van achtbanen en schreeuwende bezoekers bijzonder effectief. Ook kwalificeert ze de aanwezigheid van twee Thaise vrouwen die Van der Most thuis bedienen en masseren "wonderlijk".

Volgens de Volkskrant-recensent drijven de makers nergens de spot met de ondernemer, ondanks alle bizarre situaties. Dat leidt tot een documentaire die "komisch en ontroerend" is en "vol prachtige scènes" zit. Ze noemt Pretpark Hennie uiteindelijk zelfs "een nu al iconische film". Van der Most zou door de documentaire kunnen uitgroeien tot een cultheld.

Lofzang
De meest uitgebreide lofzang komt van tv-deskundige Tina Nijkamp in De Telegraaf. Zij vermoedt dat ze de meest fascinerende documentaire van de afgelopen vijf jaar heeft gezien. Nijkamp benadrukt dat Van der Most jarenlang succesvol was omdat hij overal kansen zag waar anderen alleen troep zagen.

Juist daardoor vindt ze de ondergang van Rivoli zo tragisch. Volgens haar zie je meteen dat alles ontspoort. "Een half afgemaakte achtbaan. Botsauto's onder het stof. Een indoorcamping van kaal beton. Een reuzenrad zonder cabines." De tv-kenner stelt dat de documentaire vooral duidelijk maakt waarom het misgaat.

Plaatsvervangende stress
"Er is geen planning, geen structuur en geen organisatie. Alles ontstaat onderweg." Ze kreeg naar eigen zeggen "plaatsvervangende stress" om te zien hoe Van der Most een compleet pretpark probeert te bouwen met schetsen op kladblaadjes. Nijkamp haalt ook herinneringen op aan haar eerdere samenwerking met Van der Most voor het SBS6-programma Operatie Van der Most uit 2011. Daarin omschrijft ze hem als "aardige man", zonder "nep-televisiepersoonlijkheid".

Vooral de slotscène maakte indruk op haar. Tijdens een rondleiding over het terrein zegt Van der Most tegen zijn kleinkind: "Opa heeft de centjes op." Volgens Nijkamp komt dat moment "hard binnen". Ze sluit haar recensie af met een bredere conclusie over het ondernemersklimaat in Nederland. "In Nederland moet alles tegenwoordig dichtgeregeld, doorgerekend en juridisch afgetimmerd zijn. Een ondernemer als Van der Most past niet meer in deze tijd."