Laatste voorstelling nadert: paardenshow Raveleijn verdwijnt na bijna vijftien jaar uit de Efteling

03-01-2026, 14.00 uurBeeld: @RingelbergNick e.a.

FOTO'S In de Efteling valt dit weekend het doek voor de huidige versie van stuntvoorstelling Raveleijn. Morgen, op zondag 4 januari 2026, wordt de parkshow met paarden en vogels voor de laatste keer opgevoerd. Daarmee komt een einde aan een productie die, in verschillende gedaanten, bijna vijftien jaar onderdeel was van het Kaatsheuvelse attractiepark.

Raveleijn ging in april 2011 van start als grootschalige openluchtshow, gebaseerd op het gelijknamige boek van Paul van Loon. De eerste versie, in samenwerking met entertainmentbedrijf Constant in Beweging, kende een moeizame start. Bezoekers klaagden over een onduidelijke verhaallijn en een gebrek aan samenhang. Er werden aanpassingen doorgevoerd, maar dat loste de kritiek niet op.

ZIE OOK
Efteling onthult plannen voor Raveleijn: nieuwe show én attractie, opening eind 2026

De variant hield het tot begin 2013. Daarna besloot de Efteling de show volledig te herzien, in samenwerking met het Franse themapark Puy du Fou. De voorstelling legde de nadruk op actie, speciale effecten en stunts, met een prominente rol voor paarden, roofvogels en de vijfkoppige mechanische draak Draconicon. Deze versie werd beduidend beter ontvangen.

Technische problemen
In de loop der jaren werd Raveleijn meerdere keren aangepast. Zo verdween het verplichte gratis showticket eind 2018, was de voorstelling in 2016 en 2017 tijdelijk zonder vogels te zien vanwege een ophokplicht en werd in 2019 een alternatieve show opgevoerd door langdurige technische problemen met Draconicon.

Tijdens de coronapandemie ontstonden ingekorte versies met afstand tussen toeschouwers op de tribunes, met nieuwe muziek en een aangepaste verhaallijn. Vanaf 2022 keerde de show terug in volledige lengte, gecombineerd met elementen uit eerdere edities.

Incidenten
De productie kwam ook regelmatig in het nieuws door incidenten. Dierenactivisten verstoorden meerdere voorstellingen uit protest tegen het gebruik van paarden. Daarnaast raakten ruiters bij enkele shows gewond na valpartijen. In 2023 werd de voorstelling tweemaal stilgelegd vanwege brand in het decor. De show ging telkens later weer door, soms met tijdelijke aanpassingen.

Met het verdwijnen van de huidige Raveleijn-versie stopt de Efteling ook met het gebruik van dieren in de voorstelling. Dat leidde eerder tot kritiek én opluchting. Schrijver Paul van Loon noemde het besluit "erg jammer", maar gaf ook aan blij te zijn dat Raveleijn als merk behouden blijft. Hij schreef drie boeken over de wereld van Raveleijn.

Mechanische attractie
De Efteling heeft al aangekondigd dat Raveleijn eind 2026 terugkeert in een volledig nieuwe vorm. Er komt een nieuwe voorstelling met een aangepast verhaal, zonder paarden en vogels. Tegelijkertijd wordt het themagebied uitgebreid met extra horeca, een souvenirwinkel en een mechanische attractie buiten de openluchtarena.