Grote verandering in het Sprookjesbos: Efteling vervangt Chinese Nachtegaal door andere beleving, maar sprookje keert wel terug

VIDEO Het Sprookjesbos van de Efteling staat aan de vooravond van een ingrijpende wijziging. In 2026 wordt het sprookje van De Chinese Nachtegaal vervangen door een nieuwe beleving: de Sprookjesbibliotheek. Efteling-liefhebbers hoeven echter niet te vrezen dat de klassieke vertelling over de nachtegaal helemaal verloren gaat. Het sprookje keert terug in een nieuwe vorm.

Dat vertelt Sander de Bruijn, manager ontwerp en beleving, aan Looopings. De Chinese Nachtegaal bevindt zich in een enorm paleis bij de uitgang van het Sprookjesbos, in de buurt van de Siertuin en souvenirwinkel In den Ouden Marskramer. Vandaag de dag is het bouwwerk uit 1999 in zeer slechte staat: groot onderhoud is noodzakelijk. Naar aanleiding daarvan besloot de Efteling kritisch naar de locatie te kijken.

ZIE OOK
Nieuwe Efteling-pin staat in het teken van De Chinese Nachtgaal

De afgelopen jaren zijn verschillende Efteling-sprookjes verwijderd en volledig opnieuw opgebouwd, met moderne materialen: achtereenvolgens Roodkapje uit 1961, Vrouw Holle uit 1952, het paddenstoelenparcours in het Kabouterdorp uit 1952 en Hans en Grietje uit 1955. Het ging daarbij steeds om gebouwen van meer dan vijftig jaar oud. De Chinese Nachtegaal is een stuk jonger: het tafereel staat nog geen 27 jaar in het Sprookjesbos.

Rekening gepresenteerd
Toch is het sprookje anno 2025 in zorgwekkende staat, weet De Bruijn. "We zeggen altijd dat we het liefst bouwen voor de eeuwigheid, maar in 1999 zijn bepaalde keuzes gemaakt met betrekking tot bouwmethodiek die ervoor gezorgd hebben dat we nu de rekening gepresenteerd krijgen", legt de hoofdontwerper uit. "Daar moeten we naar handelen. We zijn daarom al langere tijd aan het nadenken: wat gaan we doen met deze versie van de nachtegaal?"

Bij de opening van het Sprookjesbos in 1952 was De Chinese Nachtegaal één van de eerste tien uitgebeelde taferelen, in de vorm van een zingend vogeltje op een tak. Vanwege technische complicaties is de nachtegaal in 1979 vervangen door Draak Lichtgeraakt. Twintig jaar later volgde de reïncarnatie in de huidige vorm.



Ommuurde paleistuin
Tegenover de Siertuin verrees het paleis van de keizer van China, met een opvallende blauwe toren en een ommuurde paleistuin. Het interieur is zeer ruim opgezet. Bezoekers staan in een gaanderij die uitkijkt op een stukje van de tuin, met een paviljoen waar de rijkelijk gedecoreerde slaapkamer van de keizer zich bevindt. Daar redt de zingende nachtegaal hem elke vijfenhalve minuut van de dood.

"Alle sprookjes zijn belangrijk, maar we hebben intern afgesproken dat we de eerste tien sprookjes uit 1952 altijd zullen blijven tonen aan het publiek, in welke vorm dan ook", vertelt De Bruijn. "We zullen niet elke keer dezelfde afslag nemen, maar we willen wel trouw zijn aan het sprookje." In dit geval is ervoor gekozen om de huidige versie van De Chinese Nachtegaal weg te halen.

De Indische Waterlelies
"Door de bouwkundige staat kwamen we voor een vraagstuk te staan", legt De Bruijn uit. "Maar we hebben ook gekeken naar wat de beleving doet voor de gast. Het behoort in de huidige verschijningsvorm niet tot de klassiekers zoals De Indische Waterlelies." Bovendien neemt het paleis een gigantisch oppervlak in beslag, op een prominente plek in het Sprookjesbos.

Intern bestaat al langer de wens om de beleving in dat gebied te verbeteren. "Zodat je het bos iets optimistischer of romantischer verlaat, in plaats van met de dood." Bij de uitgang van het Sprookjesbos realiseert de Efteling daarom de Sprookjesbibliotheek: een beleving die volledig in het teken staat van boeken en verhalen. Het concept komt voort uit het verhaal achter de Sprookjessprokkelaar, een Efteling-personage dat in 2014 werd geïntroduceerd.

Illustratie uit De Sprookjessprokkelaar, 2014



Libersteyn
De Sprookjessprokkelaar speelt de hoofdrol in een gelijknamig kinderboek van Paul van Loon en Laurentien van Oranje. Sinds 2016 heeft het karakter zijn eigen podium bij de ingang van het Sprookjesbos, waar hij regelmatig verschijnt om verhalen te vertellen. Tussen 2017 en 2019 speelde een Sprookjessprokkelaar-musical in de theaters. Volgens het verhaal bevindt de bibliotheek zich in het verlaten kasteel Libersteyn. Liber is Latijn voor boek.

Voor de Sprookjesbibliotheek werden in het verleden boekillustraties gemaakt door voormalig Efteling-ontwerper Alessio Castellani. Bovendien waren er rond 2018 al plannen om het onderdeel te realiseren als uitbreiding voor het Sprookjesbos. Het idee bleef op de plank liggen, tot nu. Hoewel er op de achtergrond een link is met de Sprookjessprokkelaar, geeft De Bruijn aan dat de Sprookjesbibliotheek op zichzelf zal staan, als een 32e sprookje in het bos.

Jeroen Verheij
Het project wordt opgepakt door Efteling-ontwerpers Bas van Rijsbergen en Jeroen Verheij. Waarom een bibliotheek? Manager Sander de Bruijn herinnert zich hoe de Efteling zichzelf vroeger "het enige prentenboek ter wereld waar je doorheen kunt lopen" noemde. "Het boek, daar komen alle verhalen vandaan. En daaruit komt de wens om iets met een bibliotheek te doen. Het zou een verrijking voor het bos kunnen zijn - en het raakt ook ons fundament."





En De Chinese Nachtegaal? "Die moet altijd bij ons blijven", zegt de hoofdontwerper. "We gaan het sprookje terugbrengen in een andere vorm." Van Rijsbergen en Verheij laten zich daarbij inspireren door beide versies, uit 1952 en 1999. Een mooie kans, denkt De Bruijn. "We willen recht doen aan de oorsprong en waar het sprookje voor staat. Het geeft ons de mogelijkheid om iets heel nieuws te tonen. We willen zeker niet gaan verzwakken met betrekking tot de nachtegaal."

Spoorwegovergang
Op een andere plek in het Sprookjesbos - tussen de Sprookjesboom en De Vliegende Fakir - werkt men momenteel aan een extra spoorwegovergang. Daar komt een nieuwe toegangspoort tot het Sprookjesbos te liggen. De nieuwe Chinese Nachtegaal wordt gesitueerd tussen de Fakir en de nieuwe Sprookjesbibliotheek, als onderdeel van een heringericht gebied.

Details ontbreken nog, maar de Efteling gaat dit keer geen "grote showbox" neerzetten, zoals De Bruijn het huidige gebouw omschrijft. "Het wordt een buitentafereel, vergelijkbaar met bijvoorbeeld De Trollenkoning of De Prinses op de Erwt."

Logisch einde
De Efteling heeft de afgelopen jaren meermaals beslissingen genomen uit het oogpunt van diversiteit en inclusiviteit. Denk aan de gekleurde elfjes in Droomvlucht, de aanpassingen bij Carnaval Festival en de verdwijning van Monsieur Cannibale. Speelde dat hier ook een rol? Zijn er bezwaren tegen mogelijke Aziatische stereotyperingen? Nee, zegt De Bruijn. "We hebben goed in kaart gebracht wat mogelijke gevoeligheden zijn in het park, maar De Chinese Nachtegaal hoort daar niet bij. Het doel van dit project is om te zorgen voor een logisch einde van het Sprookjesbos."



De Bruijn begrijpt dat veel Efteling-fans enorm zullen balen dat de huidige Chinese Nachtegaal, een ontwerp van wijlen Efteling-legende en voormalig creatief directeur Ton van de Ven, het veld moet ruimen. "Er zit zeker een verlies in het werk van Ton, dat vind ik persoonlijk ook gewoon jammer. Wij houden van zijn werk." Ook de ingesproken vertelling zal niet meer terugkeren.

Prachtige plek
De Bruijn benadrukt dat de Efteling niet over één nacht ijs is gegaan. "Er is goed over nagedacht. En de intentie is echt om een nieuw gebied te openen waar we trots op kunnen zijn, waarin de nachtegaal een prachtige plek heeft gekregen." Voor fans én voor reguliere gasten, aldus De Bruijn. "Veel bezoekers missen het sprookje nu, of begrijpen de essentie niet door het zware gemoed. Dit is een kans om de optimistische inslag van het sprookje goed over de bühne te kunnen brengen."

De Sprookjesbibliotheek wordt bovendien "op een heel eigen Sprookjesbos-achtige manier ingevuld", belooft de manager. Hij wil "een waardige inpassing voor de nachtegaal, een transitiezone, de Siertuin en de Marskramer". "Zodat al die onderdelen op een goede manier samengaan." De Chinese Nachtegaal heeft in 73 jaar Efteling "een bijzondere reis gemaakt", concludeert De Bruijn. "En die reis gaat gedwongen nog even door, met respect voor beide uitvoeringen."

ZIE OOK
Efteling-medewerkster laat zien: geheim verstopt in decor Chinese Nachtegaal