Looopings

Welkom!

Je maakt helaas gebruik van software die onze advertenties blokkeert. Dankzij reclamebanners kan onze website blijven bestaan.

Help Looopings door je advertentieblocker op dit domein uit te schakelen.

De site is dan weer zichtbaar. Bedankt!

Dolfinarium

Rechter zet streep door dwangsommen Dolfinarium: bewijs bestond uit geknipte filmpjes

Het Dolfinarium wint twee rechtszaken over dierenshows door gebrekkig onderzoek van de overheid. Bij het beoordelen van vermeende overtredingen werden losse videofragmenten gebruikt, waarin ook educatieve uitleg was weggeknipt. Twee dwangsommaatregelen gaan daarom van tafel. Toch krijgt het zeezoogdierenpark in Harderwijk niet overal gelijk: dolfijnen op commando naar bezoekers laten zwemmen voor een aai of een foto mag niet.

Dat blijkt uit drie uitspraken die het College van Beroep voor het bedrijfsleven, de bestuursrechter die de zaken behandelt, vandaag heeft gepubliceerd. Twee zaken draaien om optredens met dieren, de derde om ontmoetingen tussen bezoekers en dolfijnen.

De bekendste zaak gaat over onnatuurlijke kunstjes in de reguliere voorstellingen. Daarvoor legde de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in maart 2025 een last onder dwangsom op: 2000 euro per nieuwe overtreding, tot maximaal 10.000 euro. Aanleiding was een handhavingsverzoek van dierenrechtenorganisatie Bite Back, met beelden die vrijwilligers in het park hadden gemaakt.

Zeeleeuw die met zijn vinnen zwaait
Aanvankelijk wees de overheid twintig verboden interacties aan. Na bezwaar van het Dolfinarium bleven er zeventien over, waaronder een dolfijn die een verzorger voortduwt, een dolfijn die verticaal op zijn staart staat en een zeeleeuw die met zijn vinnen zwaait.

Het park paste de shows vorig jaar onder protest aan en stapte naar de rechter. Die schorste de maatregel al in mei en september 2025. Nu wordt het dwangsombesluit herroepen. Volgens het College zijn de fouten in het onderzoek zo ernstig dat de staatssecretaris in deze procedure geen nieuwe gelegenheid krijgt om ze te herstellen.

Educatieve opmerking weggelaten
Een opvallend moment tijdens de zitting op 9 juli: pas bij het bekijken van de beelden van Bite Back werd duidelijk dat die waren gemonteerd. Fragmenten uit verschillende voorstellingen waren achter elkaar gezet, terwijl andere delen ontbraken. Bij de zogeheten tailwalk, waarbij een dolfijn verticaal op zijn staart staat, was bijvoorbeeld de educatieve opmerking direct vóór de beweging weggelaten.

Juist die uitleg kan bepalend zijn. De vergunning staat onnatuurlijk gedrag bij interacties tussen dieren en verzorgers onder voorwaarden toe. Het moet natuurlijk gedrag, kenmerken van de diersoort of noodzakelijke verzorging illustreren, met een nadrukkelijke educatieve boodschap voor bezoekers. Alleen naar een kunstje kijken is dus onvoldoende om een overtreding vast te stellen.

Nagelaten onderzoek te doen
"Niet valt in te zien waarom de staatssecretaris heeft nagelaten om onderzoek te doen naar de volledige dierpresentaties en het educatieve programma dat het Dolfinarium aanbiedt", schrijft het College. Bij een inspectie op 1 mei 2024 had de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de shows wel in hun volledige context bekeken en daarbij geen overtredingen vastgesteld.

Ook met aanvullend bewijsmateriaal ging het mis. De overheid verwees naar YouTube-filmpjes, maar sloeg die niet op. Dat zou technisch onmogelijk zijn geweest, zonder dat duidelijk werd wat daarvoor was geprobeerd. Een ingeschakelde dolfijnendeskundige beoordeelde evenmin het volledige programma en deed geen uitspraken over zeeleeuwen of walrussen.

Overleg hervatten
Het oordeel betekent niet dat de rechter alle showonderdelen goedkeurt. Of de vergunning daadwerkelijk is overtreden, kan het College door het gebrekkige onderzoek niet vaststellen. De beelden boden volgens de rechters wel voldoende aanleiding om onderzoek te doen. Zij geven de staatssecretaris in overweging het overleg met het Dolfinarium te hervatten.

Een tweede dwangsommaatregel sneuvelt om vergelijkbare redenen. Die volgde op een concert van een mannenkoor op 9 november 2024, waaraan dolfijnen deelnamen. Volgens de staatssecretaris dienden de dieren als showelement bij de muziek en stond educatie niet centraal. Het park riskeerde 20.000 euro per nieuwe overtreding, tot maximaal 60.000 euro.

Enkele uren
De overheid baseerde zich onder meer op twee YouTube-video's van ruim drie minuten. Het concert duurde echter enkele uren. Volgens het Dolfinarium waren de dolfijnen in totaal vijftien minuten te zien. Bovendien bleek uit beelden die het park zelf aanleverde dat een verzorger ongeveer zes minuten educatieve uitleg gaf. Zonder het volledige verloop van het concert te kennen, kon de staatssecretaris geen overtreding vaststellen.

In de derde zaak houdt de maatregel wél stand. Een NVWA-inspecteur deed op 1 mei 2024 mee aan het programma In Het Water Bij De Dolfijnen. Daarbij staan bezoekers in een waadbroek in het water, met een hek tussen hen en de dieren. Aanraken mag uitsluitend als de dolfijnen zelf op de bezoekers en de interactie afkomen.

Vis als beloning
De inspecteur zag hoe verzorgers op de bassinrand klopten en handgebaren maakten om de dieren naar zich toe te laten zwemmen. Vervolgens kon hij een dolfijn aanraken en ermee op de foto. De dieren kregen vis als beloning.

Volgens het Dolfinarium waren zulke commando's toegestaan, maar de rechter wijst die uitleg af. "Alleen dieren die zelf op de interactie - het aaien - afkomen, mogen worden aangeraakt." De overheid legde daarvoor in september 2024 terecht een dwangsom op van 5000 euro per geconstateerde overtreding, tot maximaal 15.000 euro. De looptijd van een jaar is inmiddels verstreken en er zijn geen dwangsommen ingevorderd. Het park had het programma aangepast, maar wilde die wijziging weer terugdraaien.

Groter verblijf
Los van deze drie zaken speelt nog de gemiste deadline voor het verblijf van de Stellerzeeleeuwen. Daarvoor geldt een afzonderlijke dwangsommaatregel van maximaal 20.000 euro. Uiterlijk op 13 februari 2027 moet het Dolfinarium een groter verblijf met een diepte van minimaal 3 meter hebben geregeld. Het huidige bassin is 1,6 meter diep. 

Meer Dolfinarium

Nieuwsbrief

Je hebt je succesvol aangemeld!
Populair

Tips van de redactie

Looopings op InstagramLooopings op Instagram
Looopings verscheen eerder bij o.a.:
NOS NU.nl RTL Nieuws AD De Telegraaf de Volkskrant NRC Handelsblad Trouw EenVandaag Hart van Nederland Shownieuws Editie NL Het Financieele Dagblad ANP NPO Radio 1 NPO Radio 2 NPO 3FM VPRO Gids BNR Nieuwsradio Quote Tweakers Radio 538 Radio 10 Omroep Brabant NH Nieuws Omroep Gelderland RTV Oost Omroep West RTV Utrecht L1 Nieuws Omroep Zeeland Omroep Flevoland RTV Drenthe Dagblad van het Noorden Noordhollands Dagblad De Limburger de Gelderlander de Stentor Tubantia BD ED BN DeStem PZC VRT NWS Het Laatste Nieuws Het Nieuwsblad De Standaard De Morgen Gazet van Antwerpen Het Belang van Limburg RTBF RTL info Sudinfo